Sənədsiz evlərə kupça verilməyəcək: Hansı tikililər rəsmiləşdirilə bilməz?

Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin rəisi Mətin Eynullayev sənədsiz evlərin qeydiyyatı ilə bağlı mühüm açıqlamalar verib. Bildirilib ki, tikinti təyinatı olmayan torpaqlarda, kommunikasiya xətlərinin mühafizə zonalarında və qanuni tələblər pozulmaqla inşa edilən bəzi evlərin rəsmiləşdirilməsi mümkün deyil.

Azərbaycanda son 10 il ərzində 100 mindən çox fərdi yaşayış evinin dövlət qeydiyyatına alınması mümkün olub. Bundan əlavə, 55 mindən çox mənzilə də mülkiyyət sənədi verilib.

Bu barədə Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin rəisi Mətin Eynullayev sənədsiz evlərin qeydiyyatı ilə bağlı açıqlamasında məlumat verib.

Onun sözlərinə görə, son illərdə qəbul edilən qərar və fərmanlar nəticəsində əvvəllər sənədləşdirilməsi mümkün olmayan bir sıra yaşayış evlərinin rəsmiləşdirilməsi üçün hüquqi imkan yaradılıb.

Sənədsiz evlərin iki əsas kateqoriyası var

Mətin Eynullayev bildirib ki, sənədsiz fərdi yaşayış evlərini əsasən iki qrupa bölmək olar.

Birinci qrupa müəyyən sənədləri olan, lakin həmin sənədlərin hüquqi baxımdan qeydiyyat üçün kifayət etmədiyi evlər daxildir.

İkinci qrupa isə ümumiyyətlə hüquqmüəyyənedici sənədi olmayan və özbaşına inşa edilmiş tikililər aiddir.

Tikilinin özbaşına inşa edilmiş hesab olunmasına səbəb olan əsas hallara tikinti üçün nəzərdə tutulmayan torpaq sahəsində ev tikilməsi, tələb olunan icazələrin alınmaması və tikinti norma və qaydalarının pozulması daxildir.

Belə hallarda tikiliyə mülkiyyət hüququ yaranmır. Torpaq sahəsi şəxsin mülkiyyətində olduğu halda müəyyən şərtlərlə məsələyə məhkəmə qaydasında baxılması mümkün olsa da, tikilinin digər şəxslərin hüquqlarını pozması və ya insan həyatı və sağlamlığı üçün təhlükə yaratması halında onun rəsmiləşdirilməsi mümkün deyil.

Kənd təsərrüfatı torpağında yaşayış evi tikmək olmaz

Əmlak Xidmətinin rəisi vətəndaşların torpaq alarkən sahənin təyinatına xüsusi diqqət yetirməli olduğunu bildirib.

Qanunvericiliklə kənd təsərrüfatı, meşə fondu, su fondu və xüsusi qorunan ərazilər kimi torpaqlarda tikinti ilə bağlı ciddi məhdudiyyətlər müəyyən edilib.

Xüsusilə kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqlarda fərdi yaşayış və çoxmənzilli yaşayış binalarının tikintisinə yol verilmir.

Bu səbəbdən torpağın sənədinin olması həmin ərazidə avtomatik olaraq yaşayış evi tikmək hüququ yaratmır.

Qaz və digər kommunikasiya xətlərinin üzərində tikilən evlər

Sənədləşdirilməsi mümkün olmayan tikililərlə bağlı digər mühüm məsələ mühəndis-kommunikasiya infrastrukturlarının yerləşdiyi ərazilərdir.

Kollektorların, su və kanalizasiya xətlərinin, yüksək gərginlikli elektrik xətlərinin, rabitə xətlərinin, neft və qaz borularının, eləcə də onların mühafizə zonalarının üzərində və qanunvericiliyin tələblərinə zidd şəkildə tikilən evlərin rəsmiləşdirilməsi mümkün deyil.

Mətin Eynullayev bildirib ki, bu ərazilərdə kommunikasiyaların normal fəaliyyət göstərməsi, texniki xidmət və təmir işlərinin aparılması üçün aidiyyəti qurumların əraziyə çıxışı təmin edilməlidir.

Kommunikasiya xətləri ərazidən köçürülmədiyi müddətdə həmin sahədə inşa edilmiş yaşayış evlərinin sənədləşdirilməsi mümkün deyil.

“Sənədsiz evə çıxarış vermək səlahiyyətimiz yoxdur”

Mətin Eynullayev vətəndaşların sənədsiz evlərə çıxarış verilməməsinə görə Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətini məsul tutmasına da münasibət bildirib.

O qeyd edib ki, dövlət qurumlarının əsas vəzifəsi təqdim olunan hüquqmüəyyənedici sənədləri araşdırmaq və qanuni əsas olduqda daşınmaz əmlak üzərində hüquqları dövlət qeydiyyatına almaqdır.

Hüquqmüəyyənedici sənəd olmadıqda isə qurumun özbaşına yeni hüquq yaradan sənəd vermək səlahiyyəti yoxdur.

Təqdim olunan sənədlərdə çatışmazlıq olduqda, onların həqiqiliyi təsdiqlənmədikdə və ya torpaq sahəsinin zəbt edildiyi müəyyənləşdirildikdə qeydiyyat üçün hüquqi əsas yaranmır.

Son 10 ildə minlərlə ev və mənzil sənədləşdirilib

Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin məlumatına görə, 2015-ci ildə qəbul edilmiş 439 nömrəli Fərman sənədsiz yaşayış evlərinin bir qisminin rəsmiləşdirilməsi üçün hüquqi imkan yaradıb.

Sonrakı illərdə həmin fərmana bir neçə dəfə əlavə və dəyişikliklər edilib. Nəticədə 100 mindən çox fərdi yaşayış evinin dövlət qeydiyyatına alınması mümkün olub.

Çoxmənzilli binalarla bağlı isə 2019-cu ildə qəbul edilən və istismara qəbul prosedurlarını sadələşdirən qərarlardan sonra 55 mindən çox mənzil mülkiyyət sənədləri ilə təmin edilib.

Mətin Eynullayevin açıqlamasına əsasən, vətəndaşların ev və torpaq alarkən yalnız tikilinin mövcud sənədlərinə deyil, həm də torpağın təyinatına, tikintiyə hüquqi əsasların olub-olmamasına və ərazidən keçən kommunikasiya xətlərinə diqqət yetirməsi vacibdir.